ถูกเบี้ยวหนี้ ฟ้องผิดสัญญาเรียกเงินคืนต้องทำอย่างไร

โดย ทนาย ดร.อุลิช ดิษฐปราณีต (บุ๊น) · ทนายความจังหวัดจันทบุรี

ไม่ว่าจะเป็นการให้กู้ยืมเงิน ซื้อขายสินค้า ว่าจ้างทำของ หรือทำธุรกิจร่วมกัน หากอีกฝ่ายไม่ปฏิบัติตามที่ตกลงหรือไม่ยอมชำระเงิน หลายคนไม่แน่ใจว่าต้องเริ่มต้นอย่างไร บทความนี้สรุปแนวทางเบื้องต้นในการเรียกร้องสิทธิของคุณ

1. ก่อนฟ้อง ควรทำอะไรก่อน

แนะนำให้เริ่มจากการส่งหนังสือทวงถามหรือหนังสือบอกกล่าวไปยังคู่สัญญาก่อนเสมอ เพราะนอกจากจะเปิดโอกาสให้อีกฝ่ายชำระหนี้โดยไม่ต้องขึ้นศาลแล้ว ยังเป็นหลักฐานสำคัญแสดงว่าคุณได้ทวงถามแล้วแต่อีกฝ่ายเพิกเฉย ซึ่งมีผลต่อการคิดดอกเบี้ยผิดนัดด้วย

2. หลักฐานสำคัญที่ต้องเตรียม

• สัญญาหรือหลักฐานการตกลง เช่น สัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร แชทไลน์ อีเมล ข้อความยืนยัน
• หลักฐานการชำระเงินหรือส่งมอบ เช่น สลิปโอนเงิน ใบเสร็จ ใบส่งของ
• หลักฐานว่าอีกฝ่ายผิดสัญญา เช่น ไม่ส่งมอบสินค้าตามกำหนด ไม่ชำระเงินตามงวด
• หนังสือทวงถามและหลักฐานการส่ง (ถ้ามี)

3. ฟ้องคดีที่ศาลไหน เลือกอย่างไร

คดีผิดสัญญาทางแพ่งทั่วไปสามารถฟ้องได้ที่ศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนา หรือศาลที่มูลคดีเกิดขึ้น หากทุนทรัพย์ไม่สูงมาก อาจฟ้องได้ที่ศาลแขวงซึ่งมีกระบวนการที่รวดเร็วกว่า ทนายจะช่วยประเมินว่าคดีของคุณเหมาะกับศาลใด และควรฟ้องในรูปแบบใดจึงจะได้ผลดีที่สุด

4. อายุความฟ้องคดีผิดสัญญา

อายุความของคดีผิดสัญญาแตกต่างกันไปตามประเภทของมูลหนี้ เช่น หนี้กู้ยืมเงินทั่วไปมีอายุความ 10 ปี แต่หนี้บางประเภท เช่น ค่าสินค้าหรือค่าบริการ อาจมีอายุความสั้นกว่านั้นมาก จึงควรรีบดำเนินการโดยเร็วเมื่อพบว่าถูกเบี้ยวหนี้ ไม่ควรปล่อยเวลาผ่านไปนานเกินไป

5. ชนะคดีแล้ว แต่ลูกหนี้ไม่จ่ายจะทำอย่างไร

หากศาลมีคำพิพากษาให้ชนะคดีแล้ว แต่ลูกหนี้ยังไม่ยอมชำระ ขั้นตอนถัดไปคือการสืบทรัพย์และบังคับคดี ซึ่งเป็นกระบวนการแยกต่างหากที่ต้องดำเนินการเพิ่มเติม (อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ในบทความ "สืบทรัพย์บังคับคดี" ของเรา)